Kara Tren’in Kıbrıs’taki yolculuğu

PIC3B7C.tmpGülin SAYILAR ~ Üniversitemiz İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nde okuyan ve Araştırmacı Gazetecilik dersini alan öğrencilerimizin, dönem içinde çeşitli konularda hazırladığı haberleri siz okurlarımızla paylaşmayı sürdürüyoruz. Öğrencilerimizden ve aynı zamanda gazetemiz muhabirlerinden Gülin Sayılar’ın Kıbrıs’ta tren tarihçesi hakkında hazırladığı haberi bu hafta siz okurlarımızla paylaşıyoruz. Kıbrıs’a 1905 yılında gelir tren… Motorlu taşıtların artmasıyla 1951 yılında, 3 milyon 199 bin 934 ton ticari eşya ve 7 milyon 348 bin 643 yolcu taşıdıktan sonra 46 yıllık serüveni biter.  İşte bu araştırmanın konusu da Kıbrıs’ta trenin olduğu 46 yıl…

GÜZERGAH DEĞİŞİYOR

Kıbrıs’ın tren tarihçesini araştıran Arkeolog Tuncer Bağışkan, İngilizlerin  adaya ilk geldikleri 1878 yılında Lefkoşa – Larnaka ana yolu dışındaki yolların patika olduğunu ve hayvanların çektikleri araba ve develerle yapılan yolculuklar için bu yolların yeterli olduğunu anlatıyor. İngiliz Hükümeti’nin, tüm Osmanlı dönemi boyunca ithalat ve ihracat için kullanılan Larnaka ve Omorfo kentleri arasında demir yolu planladığını ancak deve ile yük taşıyanların işsiz kalma tehlikesi olduğunu söyleyen belediye başkanınca kabul edilmediğini belirten Bağışkan, sonunda güzergahın değiştirilerek Larnaka’dan Mağusa’ya kaydırıldığını ifade ede ediyor.

FİNANS KAYNAĞI YETERSİZ

PICCD35.tmpArkeolog Tuncer Bağışkan, 1878-1879 yılları arasında  Kıbrıs’ın ilk yüksek Komseri  Sir  Garnet  Wolseley’in tren yolunu ulaşımını çok istediğini, ancak İngiltere’nin  Kıbrıs’ta kalış süresi belli  olmadığı ve yeterli finans kaynağı ayrılmadığından sadece bir proje olarak kaldığını belirtiyor. İkinci girişimi  Kıbrıs’ta görevli bulunan  Sir George Elliot  ile Mr. Samuel Brown’da 1878 -1881 yılları arasında yaparlar ve başarılı olmazlar.

ÜÇ AYRI ETAPTA TREN YOLU PROJESİ

Mağusa  limanın geliştirilmesi ve tren yolu  projesini hazırlamak üzere 1898 yılında görevlendirilen  Kraliyet Mühendisi Teğmen H.L.Pritchard hazırladığı raporu 10 mart 1898 yılında hükümete sunar. Kıbrıs’ta acenta olan Frederick  Shelford  tren yolu hattı için Haziran 1903 yılında hükümete  3 etaptan oluşan  fizibilite raporu sunarak, tren yolunun 1903 yılında yapılmaya başlanmasına karar verilir. Bu kabulden sonrasını Bağışkan, “1905 yılında biten    ilk etabında, 58 kilo metre  uzunluğundaki  Mağusa-Lefkoşa hattı 2’nci etabında 1905 başlanmış 1907 yılında bitmiş Mehmet Akif Caddesindeki Kanlıdere Köprüsü, Ayios Dhometios, Yerolakko ve Kokkinotrimithia geçip Omorfo’ya ulaşıyordu. 3’üncü etap 1913 yılında  başlandı, 14 Haziran 1915 bitti. 24 kilo metre uzunluğundaki  Güzelyurt-Evrykhou hattıydı. Ancak 1932 yılında Evrykhou devre dışı bırakılarak Çamlıköy istasyonunun son durak olarak kullanıldı” diye anlatıyor.

HIZI 48 KİLO METREYİ GEÇMİYORDU

Kasım 1905’te her gün iki tren Mağusa’dan Lefkoşa’ya gidip gelmeye başlar. Tuncer Bağışkan, lokomotiflerin buhar gücüyle çalıştığını ve hızlarının saate sadece 48 kilo metreyi geçmediğini ifade ediyor. Demiryolları hakkında ulaştığı belgelerden de örnekler veren Bağışkan, Kıbrıs Hükümeti’nin demir yolu için 1905 yılında 199.367 pound harcandığı, Mağusa-Omorfo arasındaki yolculuğun 4 saat sürdüğü ve Mağusa Evrykhou arası 10 istasyon bulunduğuna dair ayrıntılı bilgilerin bulunduğunu anlatıyor.

ESİR, NARENCİYE, ASBEST

PICAD81.tmpKıbrıs’ın tren yolu macerasının öğrenilebileceği bir yer de Eski Eserler Müzesi. Müze yetkililerinin verdiği bilgilere göre tren yolu, Omorfo’dan Mağusa’ya narenciye taşırken, Lefke’deki bakır, krom ve asbesti de Mağusa limanına taşıyordu. Tren hattı 1 ve 2’nci Dünya savaşları ve sonrasında askeri birlikleri, cephanelikleri  Mağusa’dan  Lefkoşa’ya taşımıştı. Bu sebeple 2’inci  Dünya Savaşı boyunca Alman uçaklarının saldırı odağı haline gelmişti. 1946-1949 yılları arasında adaya  gelen yaklaşık 50.000 dolaylarında  Yahudi göçmeninin de Karaolos toplama  kampına taşınmasında tren yolu kullanıldığı biliniyor. Mağusa gümrüğüne  gelen malların adaya dağıtılması, Trodos dağı kerestelerinin kentlere taşınması ve bazı istasyonlarda telefon telgraf ve posta hizmetleri verilmesi gibi pek çok ayrıntı tren yolları aracılığıyla yapılıyordu.

31.12.1951 PAZARTESİ: SON YOLCULUK

Arkeolog Tuncer Bağışkan’a göre trenin adadan kalkmasındaki en önemli etken motorlu taşıtların kullanılmaya başlanması ve trenlerin yayalardan daha yavaş gitmesi… Yaşlı bir kadın Lefkoşa’dan Mağusa’ya giden bir kadını Küçükkaymaklı çıkışında gören makinist onu trene almak ister. Kadın işinin acele olduğunu söyleyerek, trenden daha çabuk gideceğini söyleyerek trene binmez. Bu hikaye trenin Kıbrıs’taki son yolculuğunun anısı olarak anlatılıyor. İngiliz Hükümeti’nin tren yolu ulaşımını tamamen kapatma kararı aldığı 31 Aralık 1951 Pazartesi günü 1 numaralı son lokomotif Lefkoşa istasyonundan saat 14.47’de Mağusa’ya doğru son yolculuğu için hareket eder. Saat 16.38’de Mağusa’ya ulaşdıktan sonra Tren Yolu Hangarı’na alınır. Demiryolu seferleri durdurulduktan sonra demir yolu hatlarındaki raylar ile diğer tesisatın sökülmeleri Mart 1953 tarihine kadar tamamlanır. Yapılan açık artırma sonucu 1 lokomotif dışında, 10 lokomotif, vagonlar, tren yolu aksamları, yedek parçalar ve raylar hurda olarak satılır. Tren yolundan geriye, anıları, yolcu sayıları ve küçük öyküleri kalır…

PIC4062.tmp

Reklamlar

FACEBOOK’TAN TAKİP ET

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s